یارانه‌ها و حمایت اجتماعی

پرداخت نقدی، هدف‌گیری، کفایت، تورم و سناریوهای حمایت اجتماعی.

توسعه دهنده:  سازمان برنامه و بودجه مرکز آمار ایران وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها 
موضوعات:  
یارانه‌ها و حمایت اجتماعی

یارانه و حمایت اجتماعی فقط مسئله مبلغ پرداختی نیست. یک نظام حمایتی باید مشخص کند چه کسانی هدف‌اند، چگونه شناسایی می‌شوند، حمایت چه مقدار از نیاز را پوشش می‌دهد، منبع مالی آن چیست و چگونه نتیجه سیاست ارزیابی می‌شود.

این صفحه داده‌های پرداخت نقدی را با تحلیل هدف‌گیری و قدرت خرید متصل می‌کند. به این ترتیب کاربر می‌تواند از یک اطلاعیه واریز به پرسش‌های بزرگ‌تری درباره کفایت، عدالت و پایداری مالی برسد.

سیاست حمایتی دو لایه جدا دارد: لایه اجرایی که درباره مبلغ، زمان و پوشش پرداخت است و لایه نتیجه که درباره رفاه، قدرت خرید و کاهش آسیب‌پذیری است. موفقیت در لایه اول شرط لازم است، اما به‌تنهایی نتیجه اجتماعی را اثبات نمی‌کند. به همین دلیل این خوشه شاخص‌های پرداخت را از شاخص‌های کفایت جدا نگه می‌دارد.

همچنین داده مشمولیت ماهیتی پویا دارد. تغییر اشتغال، درآمد، ترکیب خانوار و سطح قیمت‌ها می‌تواند وضعیت واقعی خانوار را تغییر دهد. یک نظام هدف‌گیری باید امکان بازبینی و اعتراض داشته باشد و کیفیت شناسایی را نیز به عنوان خروجی قابل ارزیابی ببیند.

پرداخت نقدی؟

مبلغ واریز و شمار دریافت‌کنندگان شاخص‌های اجرای برنامه‌اند. این اعداد می‌گویند عملیات پرداخت در چه مقیاسی انجام شده است.
اما برای نتیجه رفاهی باید داده قدرت خرید، فقر، مصرف و بازار کار نیز اضافه شود.
برای استفاده تصمیمی، این بخش باید با سه سؤال همراه باشد: چه گروهی هدف است، چه نتیجه‌ای قرار است تغییر کند و هزینه هر واحد نتیجه چقدر است؟ صرف افزایش تعداد پرداخت یا بودجه بدون تعریف نتیجه، ارزیابی را به سنجش فعالیت محدود می‌کند. DSS باید از ابتدا شاخص نتیجه، تاریخ بازبینی و ریسک‌های خطای شناسایی یا فرسایش قدرت خرید را ثبت کند.

هدف‌گیری و دهک‌بندی

هدف‌گیری منابع را بر گروه‌های مشخص متمرکز می‌کند ولی خطای شناسایی اجتناب‌ناپذیر است.
سازوکار بازبینی و اعتراض بخشی از کیفیت سیاست است و باید قابل پایش باشد.
برای استفاده تصمیمی، این بخش باید با سه سؤال همراه باشد: چه گروهی هدف است، چه نتیجه‌ای قرار است تغییر کند و هزینه هر واحد نتیجه چقدر است؟ صرف افزایش تعداد پرداخت یا بودجه بدون تعریف نتیجه، ارزیابی را به سنجش فعالیت محدود می‌کند. DSS باید از ابتدا شاخص نتیجه، تاریخ بازبینی و ریسک‌های خطای شناسایی یا فرسایش قدرت خرید را ثبت کند.

کفایت در برابر تورم

مبلغ اسمی ثابت در محیط تورمی ارزش واقعی خود را از دست می‌دهد. برای سنجش کفایت، مبلغ حمایت باید با هزینه سبد هدف مقایسه شود.
اتصال این خوشه به تورم به کاربر امکان می‌دهد همین فرسایش را در تحلیل ببیند.
برای استفاده تصمیمی، این بخش باید با سه سؤال همراه باشد: چه گروهی هدف است، چه نتیجه‌ای قرار است تغییر کند و هزینه هر واحد نتیجه چقدر است؟ صرف افزایش تعداد پرداخت یا بودجه بدون تعریف نتیجه، ارزیابی را به سنجش فعالیت محدود می‌کند. تصمیم یار باید از ابتدا شاخص نتیجه، تاریخ بازبینی و ریسک‌های خطای شناسایی یا فرسایش قدرت خرید را ثبت کند.

پایداری مالی

گسترش حمایت بدون منبع مالی پایدار می‌تواند هزینه بودجه ایجاد کند و در برخی شرایط بازخورد تورمی داشته باشد.
بنابراین عدالت توزیعی و ثبات کلان باید همزمان در ماتریس تصمیم قرار گیرند.
برای استفاده تصمیمی، این بخش باید با سه سؤال همراه باشد: چه گروهی هدف است، چه نتیجه‌ای قرار است تغییر کند و هزینه هر واحد نتیجه چقدر است؟ صرف افزایش تعداد پرداخت یا بودجه بدون تعریف نتیجه، ارزیابی را به سنجش فعالیت محدود می‌کند. تصمیم یار باید از ابتدا شاخص نتیجه، تاریخ بازبینی و ریسک‌های خطای شناسایی یا فرسایش قدرت خرید را ثبت کند.

ابزارها

داشبورد داده پرداخت را نمایش می‌دهد، پایگاه دانش معیارهای ارزیابی را توضیح می‌دهد و مدل سناریوی کفایت و هدف‌گیری را مقایسه می‌کند.
سناریوهای کاربردنیز مسیر یک تصمیم فرضی را از هشدار تا بازبینی نشان می‌دهند.
برای استفاده تصمیمی، این بخش باید با سه سؤال همراه باشد: چه گروهی هدف است، چه نتیجه‌ای قرار است تغییر کند و هزینه هر واحد نتیجه چقدر است؟ صرف افزایش تعداد پرداخت یا بودجه بدون تعریف نتیجه، ارزیابی را به سنجش فعالیت محدود می‌کند. تصمیم یار باید از ابتدا شاخص نتیجه، تاریخ بازبینی و ریسک‌های خطای شناسایی یا فرسایش قدرت خرید را ثبت کند.

داشبورد مرتبط

داشبورد جامع یارانه‌ها و حمایت نقدی

داشبورد بازطراحی‌شده یارانه با نمودارهای متنوع‌تر و روایت بصری مناسب‌تر

محتوای مرتبط

یارانه نقدی چگونه باید در یک تصمیم یار تحلیل شود؟

یارانه نقدی چگونه باید در یک تصمیم یار تحلیل شود؟

راهنمای تفکیک مبلغ پرداخت، پوشش، مشمولیت، کفایت و اثر رفاهی و این‌که چرا آمار واریز به‌تنهایی نتیجه سیاست را نشان نمی‌دهد.

دهک‌بندی و هدف‌گیری؛ مسئله خطای شناسایی در سیاست حمایتی

دهک‌بندی و هدف‌گیری؛ مسئله خطای شناسایی در سیاست حمایتی

تحلیل مزایا و محدودیت‌های هدف‌گیری، خطای حذف و ورود، تغییر شرایط خانوار و اهمیت سازوکار اعتراض و بازبینی.

ارزش واقعی یارانه؛ چرا مبلغ اسمی برای سنجش حمایت کافی نیست؟

ارزش واقعی یارانه؛ چرا مبلغ اسمی برای سنجش حمایت کافی نیست؟

توضیح اثر تورم بر قدرت خرید پرداخت نقدی و چارچوب مقایسه مبلغ حمایت با هزینه سبد ضروری و درآمد خانوار.

سیاست یارانه‌ای؛ میان پوشش، هدف‌گیری، کفایت و پایداری مالی

سیاست یارانه‌ای؛ میان پوشش، هدف‌گیری، کفایت و پایداری مالی

چارچوب مقایسه یارانه فراگیر و هدفمند، نقدی و کالایی، و ملاحظات بودجه‌ای و اجرایی هر گزینه.

مبلغ پرداختی دهک‌های اول تا سوم؛ شش مقطع نمایشی ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳

در اطلاعیه‌های مرحله ۱۸۲ و ۱۸۵، مبلغ پرداختی به دهک‌های اول تا سوم به‌ترتیب ۱۱۱٬۴۸۵ و ۱۱۲٬۶۶۱ میلیارد ریال اعلام شده است.

تعداد دریافت‌کنندگان دهک‌های اول تا سوم؛ شش مقطع نمایشی

سازمان هدفمندسازی در اطلاعیه‌های فروردین و تیر ۱۴۰۳ ارقام ۱۰٬۲۱۰٬۹۶۹ و ۱۰٬۳۶۷٬۸۹۸ را برای حساب‌های دریافت‌کننده دهک‌های اول تا سوم اعلام کرده است.

مبلغ پرداختی دهک‌های چهارم تا نهم؛ شش مقطع نمایشی ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳

مبلغ پرداختی اعلام‌شده برای دهک‌های چهارم تا نهم از ۱۳۳٬۸۸۳ میلیارد ریال در فروردین به ۱۳۵٬۴۹۴ میلیارد ریال در تیر ۱۴۰۳ رسیده است.

تعداد سرپرستان خانوار دهک‌های چهارم تا نهم؛ شش مقطع نمایشی

تعداد سرپرستان خانوار گزارش‌شده برای پرداخت دهک‌های چهارم تا نهم از ۱۵٬۴۴۹٬۳۲۴ در فروردین به ۱۵٬۶۵۵٬۸۵۹ در تیر ۱۴۰۳ رسیده است.

ترکیب حمایت نقدی؛ نمونه شش‌مرحله‌ای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳

با جمع دو اطلاعیه مربوط به دهک‌های اول تا سوم و چهارم تا نهم، مجموع پرداخت گزارش‌شده در این دو مقطع از ۲۴۵٬۳۶۸ به ۲۴۸٬۱۵۵ میلیارد ریال می‌رسد. این رقم محاسبه سامانه از دو اطلاعیه است.